YARATICININ KUDRETİNİ AŞAN BİR MESELE; EX-MACHINA

Ex-Machina ile içinde bulunduğumuz dijital çağı düşündüğümüzde, bazı güncel meselelere dönük atıfları filmin en reel yanları olsa gerek. Arama motorlarının kullanıcıların bilgilerini nasıl manipüle edebildiğinden, bazı iktidar odaklı çevreler tarafından nasıl da kötü yönde kullanıldığına dair birçok güncel olaya özellikle parmak basıyor. Elbetteki filmin özeti bu değil. (Spoiler geliyor!)

ROBOTLAR İNSANLARDAN DAHA ÜSTÜN OLABİLİR Mİ?

Son dönemlerde görsel efektlerle sükse yakalamaya çalışan bilim kurgu filmlerinin aksine Ex-Machina, ‘bir yapay zekâ deneyi ve yapay zekânın insanla olan ilişkisi’ genel çerçevesinde oluşturulmuştur. İlk etapta Kubrick’in Space Odeyssey ve Scott’un Blade Runner filmlerini kendine alt zemin yapar. Ex-Machina’da, dünyanın en büyük internet arama motorunun sahibi rolündeki Oscar Isaac, elinde olan bütün veriyi kullanarak Ava adında bir robot yaratır. Çalışanlarından Caleb’i de, Ava’yı test etmek ile görevlidir. Filmin sonraki periyodunda iki soru üzerinden devam edilir.

AVA, YARATICISI DIŞINDA BİRİNİ, ZEKÂ VE BİLİNCİ OLDUĞUNA İKNA EDEBİLECEK Mİ?

Aslında bu soru, yapay zekâ fikrinden daha eski ve temel bir konuyla ilgilidir. Hatta tartışma Platon’a hatta Descartes’a kadar uzanıyor. ”Ben kendi bilincimin farkındayım. Başkalarının da benim gibi davrandığını, konuştuğunu görüyorum, ama başkalarının bilinçli olduğunu nasıl biliyorum?” gibi. Ex-Machina’daki yapay zekâ Ava, birçok şekilde insan gibi görünüyor, konuşuyor, hareket ediyor. Ama bu gözlemler, Ava’nın bilinçli olduğunun, insan gibi düşündüğünün bir kanıtı mı?

İNSAN YAPIMI MAKİNELER DÜŞÜNEBİLİR Mİ?

Çiçeği burnunda 2018 yılının bilim insanlarının yapay zekâ konusunda kafayı taktıkları sırada, temel soru ”İnsan yapımı makineler düşünebilir mi?” şeklinde. Burada da aynı problemle karşılaşıyoruz. İnsanlar gibi makinelerinde sadece dış dünyaya yansıttıklarını görebiliyoruz, iç düşüncelerini değil. Alan Turing bu soruyu değiştirerek tartışmaya ve yapay zekâ alanına yeni bir yön verdi. Yeni soru ”Makineler Turing testini geçebilir mi?” haline geldi. Ona göre bir makine yeterince başarılı bir şekilde insan taklidi yapabilirse, bilinç sahibi kabul edilmeliydi. Turing testinde insanlar, test ettikleri varlığın makine ya da insan olduğunu bilmez. Testi geçmek için makinenin yeterince kişiyi insan olduğuna ikna etmesi gerekir. Bu felsefi, hipotetik bir test değildir. Birçoğu için yapay zekâ alanına yön veren, somut bir hedeftir. Yapay zekâların bilince sahip olmaları insanları teorik olarak tanrılaştırsa da aslında bu, bir tanrının kaldıramayacağı bir taş yaratması kadar problematik ve dilemma bir durumdur.

Yaratılış miti çerçevesinde robotların öz farkındalığını üstlenen Ava, zekâ ve bilinç sahibi olduğunu en temel şekilde kanıtlıyor. Var olabilmeyi ve hayatta kalmayı esas hedef belirleyip, programlanmasının dışına çıkıyor. Öte yandan Ava aslında her şeyi sadece testi geçmek için yaptığını anlıyoruz (Kasıtlı hür irade). O noktada da gözlemlerimizin Ava hakkında pek de bir şey söylemediği ortaya çıkıyor. Yani aslında Ava hakkında hiçbir şey bilmiyoruz. Bu noktada Ava’nın testi geçip geçemediğine siz karar verin…

|Bir başka tekno-eleştiri tadındaki yazımızla blog sayfamızda buluşacağız, takipte kalın…|

[:]

YARATICININ KUDRETİNİ AŞAN BİR MESELE; EX-MACHINA ile Benzer Yazılar

Henüz Yorum Yok

Bir Yorum Yaz